Endüstri 4.0 : Dördüncü Sanayi Devrimi

Hasan Alpdoğan / Ekinoks

Endüstri 4.0 : Dördüncü Sanayi Devrimi

 
İlk kez Almanların 8 Nisan 2013 tarihinde Hannover Fuarı'nda ilan ettikleri ve bu konu ile ilgisi olan veya kavrama dikkat etmiş kişilerin çoğunun duyduğu Endüstri 4.0 hakkında, sizi çok fazla detaya girmeden, bazı bilgiler vermek istiyorum.
4. Endüstri dönemini yaşıyorsak, daha önceki 3 sanayi devrimi nelerdi, onlara bir bakalım. 
1. Endüstri (1.0) İlk Sanayi Devrimi: Su ve buhar gücünün daha verimli kullanılmasını sağlayan mekanik tezgâhların bulunması. 18. Yüzyıl. İlk Buhar makinasının icadı 1712.
2. Endüstri Devrimi (2.0): Elektrik ve İş Bölümüne Dayalı Seri Üretime dayalı üretim bandı kullanımı. 19. yüzyıl Sonları ve 20. yüzyıl başları. Telefon, telgrafın icatları ve Taylorizm yönteminin kullanılmaya başlaması. (Taylorculuk: Bilim insanları tarafından maksimum verimi elde etmek için üretimi yapmanın en iyi yolunu bulma amacı.) 
3. Endüstri Devrimi (2.0):  1970'lerde üretimde mekanik ve elektronik teknolojilerin yerini dijital teknolojiye bırakmasına sebep olan programlanabilir makinelerin kullanılmaya başlanması ve hala içinde yaşadığımız dönem bu dönemdir.
Gelelim şimdiki güncel devrime, “Endüstri 4.0“ devrimine. Kısaca otonom makineler, yapay zeka ve sanal ortamlar.
Otonom makine deyince anlayacağımız şey yapay zekayı da kullanarak, otokontrol sistemini kendi yapan, kendi karar alan ve uygulayan makine veya sistemler. 
Endüstri 4.0’ı üç ana grupta incelemek gerek; 
Nesnelerin İnterneti
Hizmetlerin İnterneti
Siber-Fiziksel Sistemler
Daha fazla ileri gitmeden, sistem çalışması hakkında şunları söylemek isterim. Bir örnekle açıklamak gerekirse; Şu an içinde çalıştığım bir proje var. Üretim hattında çalışan herhangi bir makine, belirlenen aralıklar dışına çıktığı anda, Büyük Veri denen merkezi birime (Big Data) ölçünün dışına çıktığını iletiyor. Merkezi birim yapay zekayı da kullanarak, belirlenen çalışma aralığı dışında olduğuna karar verirse, hemen makinaya aralığa gelme komutu verir. Bu işlem milisaniyeler (saniyenin binde biri) içinde yapılmaktadır. Makine operatörü, raporlarda görülebilecek bu çalışmayı görmez veya hissetmez bile. Böylece insana bağımlı hatalar veya verimsizlikler minimize edilmiş olacak.
Yukardaki örnek, nesnelerin internetine ve otonom sisteme küçük bir örnekti. Bu yeni devrimin endüstriye sağlayacağı ana faydalar; olabildiğince ucuz üretim, etkili üretim ve üretimi verimli hale getirmek olacak. Akıllı fabrikalar nerdeyse kendi kendine üretim yapıp, kendi kendine karar alıp, hızlı ve ucuz üretimler yapacak. Kaynaklar en verimli şekilde kullanılmaya, israf azalmaya başlayınca üretim maliyetleri düşecek ve dolayısı ile firmaların rekabet gücü artacak.   
 
Üretim yapan firma veya fabrikalar için yenilikleri az çok söyledik. Bizlerin yaşamında sağlayacağı bazı örnekleri ise şöyle sayabiliriz;
- 3D, Üç boyutlu yazıcıların yaygınlaşması ile ihtiyacımız olan herhangi bir parça veya nesneyi, istersek kendi hayal gücümüzü de ekleyerek evimizde üretebileceğiz. 
- Aracınıza binip, onu kullanmayı otonom sisteme bırakıp, biz sadece araçta yolculuk yapacağız.
- Arabanızı kendiniz tamir edebileceğiz; araç bilgisayarının sorduğu sorulara yes/no diyerek ilerleyip, sorunu belirleyip, çözümü de kendisine yaptıracağız.
- Uçak iniş ve kalkışlarının sıfır hataya yakın gerçekleşmesi ile uçak yolculuğun daha güvenli olacak.
- Akıllı evlerdeki kullanımları az çok duyduk ama bu “akıllılık” genişleyerek akıllı şehirlere dönüşecek. Trafik ışıklarından, akıllı otopark alanlarına, toplu taşıma optimizasyonundan daha hızlı çöp toplamaya ve aydınlatmaya kadar birçok alanda avantajlar yaşayacağız.
- Eğitimde kullanılması ile öğrenciye özgün eğitim programı düzenlenmesi ile daha eğitici durum elde edilmesi.
Gördüğünüz gibi o kadar geniş bir konu ki beklentileri ve örnekleri uçsuz bucaksız çoğaltabiliriz. 
Biz bu Endüstri 4.= denen devasa gelişimi sadece hayranlıkla mı izleyeceğiz yoksa bu endüstri ülkemize entegre mi edilecek.  Bizim 1700lerin sonundaki yakalayamadığımız ilk sanayi devrimi ile 100 kişinin yaptığı işi bir anda 1 kişi yapmaya başladığında işsizlik artmamış aksine köyden kente göçler artmış ve üretim artmıştı. Başta Avrupa olmak üzere bütün dünyada, geri dönülemez bir değişim başlamıştı. 1. Sanayi devrimini yakalayan ülkeler inanılmaz bir zenginliğe doğru koşmaya başladı ve bu ülkelere ekonomik, askeri ve politik açıdan büyük avantajlar sağladı.  Yakalayamayan ülkelerde ise önce iktisadi alanda bir gerileme başladı. 
Endüstri 4.0 çağını yakalamak isteyen ülkeler, bunu nasıl yapacak sorusuna kısaca bazı cevaplar şunlardır;
-  Stratejik ürünler, hizmetler ve alanlar için odağın belirlenmesi. Bu stratejik seçenekler için önceliklendirme yapma. 
- Ülkedeki potansiyele yönelik ilk değerlendirmeleri yapma.
- İş modellerini yeniden tasarlayarak bazı ilk adımları uygulamaya geçirme.
- Yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaşmasına ağırlık verme
-  Ekolojik üretime yani çevreye duyarlı üretime ağırlık verme 
- Endüstri 4.0 uygulamalarına yüksek oranda destek verme
-  Eğitim sitemini bu yeni dünyaya uyarlamak gerek; ortaya çıkacak yeni mesleklere hızlıca kişi yetiştirmek. İhtiyaç duyulacak meslek grupları (yazılım mühendisliği, kod yazma, programlama gibi) arttırılarak,  ihtiyaç duyulacak meslekleri azaltmak gerek.
Endüstri 4.0 treni harekete geçti, treni kaçırmayalım…
15.07.2020 (Hasan Alpdoğan / Ekinoks)

DİĞER YAZILAR

KORONA MI COVID Mİ ?